Πέμπτη, 18 Μαΐου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#23]

Β’ Μέρος

 

 

Η οικονομία της αρχαίας Σπάρτης

 

Σημειώνεται, δε, ότι ανεπτυγμένη ήταν και η δημοσιονομική πολικής της Σπάρτης, καθώς κατά το μεγαλύτερο διάστημα της αρχαϊκής και της κλασικής περιόδου οι δημόσιες δαπάνες της Σπάρτης στους τομείς της άμυνας, της εσωτερικής διοίκησης και της αγοράς τροφίμων ήταν σχετικά χαμηλές.

Με ναυτικές επιχειρήσεις περιστασιακές και μικρής κλίμακας, και έναν στρατό ξηράς που λειτουργούσε μέσω προσωπικής θητείας, οι οικονομικές απαιτήσεις των ενόπλων δυνά­μεων της Σπάρτης την εποχή πριν από τον Πελο­ποννησιακό Πόλεμο ήταν μικρές. Μόνο με την έ­λευση του διαρκούς και μακρόχρονου πολέμου με­τά το 431 π.Χ., που απαιτούσε σημαντικό αριθμό μι­σθοφόρων και έντονη ναυτική εκστρατεία, αυξή­θηκε ουσιαστικά το στρατιωτικό κόστος. Επίσης, σε ότι α­φορά την εσωτερική διοίκηση, η περιορισμένη έ­κταση των δημόσιων κτιρίων, καθώς και το γεγονός ότι δεν προβλεπόταν μισθός για τους κρατικούς αξιωμα­τούχους, συγκράτησε γενικά το κόστος σε χαμηλά επίπεδα. Εξάλλου, σε ένα κράτος με πλούσιες α­γροτικές γαίεςδεν χρειαζόταν να γίνουν δαπάνες για εισαγωγή τροφίμων.

Επιπλέον, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και το γεγονός ότι σε αντίθεση με την Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ., που εισέπραττε φόρο υποτέλειας από τους συμμάχους της, οι εταίροι της Σπάρτης στην Πελοποννησιακή Συμμαχία συνεισέφεραν με ανθρώπινο δυναμικό και όχι με χρήμα­τα.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι, όπως φαίνεται εκ πρώτης όψεως, η αρχετυπική μορφή συναλλαγών στην Σπάρτη υπήρξε η προσφορά δώρων, η οποία δεν περιελάμβανε νομίσματα και ήταν ενταγμένη σε ένα πλαίσιο κοινωνικότητας, που ήταν εμφανής σε πλείστους τομείς της σπαρτιατικής ζωής. Στα συσσίτια οι πολίτες δεν ξόδευαν χρήματα για τους συνδαιτυμόνες τους. Αντίθετα, οι πλούσιοι προσέφεραν σταρένιο ψωμί και οι κυνη­γοί τα θηράματα τους, ενώ οι βασιλείς τιμούσαν άλλους Σπαρτιάτες μοιραζόμενοι την δεύτερη μερίδα τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο βασιλιάς Αγησίλαος, ο οποίος δώριζε ένα βόδι και ένα μανδύα στα νεοεκλεγμένα μέλη της Γερουσίας, με την ατμόσφαιρα αυτής της πρόθυμης γενναιοδωρίας να μας την μεταφέρει ο Ξενοφών, χαρακτηρίζοντας τον Αγησίλαο ως «κάποιον που χαίρεται να προσφέρει τα δικά του για το καλό των άλλων».

Σε ορισμένους τομείς της κοινωνικής ζωής άλλων πόλεων γινόταν χρήση νομισμάτων, σε αντίθεση με την Σπάρτη, όπως τα χρηματικά έπαθλα και τα υλικά βραβεία που δίνονταν στους νικητές αθλητικών αγώνων σε διάφορες πόλεις. Στην Σπάρτη, όμως, η μοναδική επιβράβευση για τους Ολυμπιονίκες ήταν η τι­μή να αγωνιστούν με την προσωπική φρουρά του βασιλιά. Επίσης, στην Αθήνα η προίκα δινόταν σε μετρητά, ενώ στην Σπάρτη σε γη.

Εν κατακλείδι, παρά το γεγονός ότι η εσωτερική οικονο­μία της Σπάρτης δεν χρησιμοποιούσε τό­σο τα νομίσματα, όσο η Αθήνα, οι εμπορικές συ­ναλλαγές δεν ήταν επ’ ουδενί απούσες από την ζωή της, με πολλά στοιχεία να δείχνουν τακτική ενα­σχόληση των πολιτών με εμπορικές συναλλαγές. Με την εντατική εκμετάλλευση των γαιών που τους ανήκαν, οι Σπαρτιάτες είχαν την δυνατότητα σημαντικών πλεονασμάτων σε αγροτικά προϊόντα, ενώ η υποχρέωση των πολιτών να προμηθεύουν με τρόφιμα τα συσσίτια καθ’ όλη την διάρκεια του έτους, κατά πασά πιθανότητα δημιουργούσε συνεχή ζήτη­ση για τα πλεονάσματα αυτά. Η περιγραφές, άλλωστε, του Ξε­νοφώντα δείχνουν  ότι η σπαρτιατική αγορά ή­ταν μια ζωηρή, περιφερειακή αγορά.

 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 41 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.