Πέμπτη, 07 Σεπτεμβρίου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#39]

Α’ Μέρος

Η διάταξη της σπαρτιατικής οπλιτικής φάλαγγας

 

Ο ατομικός ηρωισμός της ομηρικής εποχής, που έκρινε προηγουμένως την έκβαση της μάχης και του πολέμου, δίνει πλέον την θέση του στην πειθαρχία, την αλληλεγγύη και την επιμονή των οπλιτών της φάλαγγας. Σκοπός δεν ήταν, πλέον, οι προσωπικές μονομαχίες με τους καλύτερους πολεμιστές του εχθρού, αλλά η διατήρηση της απόλυτης συνοχής της φίλιας φάλαγγας και η εξόντωση των προμάχων του αντίπαλου στρατεύματος, ώστε να επέλθει ο κλονισμός και η διάλυση του.

Όπως είδαμε νωρίτερα, η «γέννηση» της σπαρτιατικής φάλαγγας προήλθε από την καθιέρωση του «όπλου», δηλαδή της κυκλικής ασπίδας, ως αμυντικού εξοπλισμού, η οποία επέτρεπε την διάταξη των ανδρών σε πυκνό σχηματισμό. Με αυτό τον τρόπο ο εχθρός ερχόταν αντιμέτωπος με ένα τείχος από ασπίδες, ενώ οι οπλίτες διατηρούσαν την ευχέρεια βάδισης και χρήσης του δόρατος, καθώς μπορούσαν, συνασπισμένοι σε φάλαγγα, να προχωρούν, να στρέφουν, να αλλάζουν διάταξη και να πολεμούν με σημαντικά μεγαλύτερη άνεση.

Η σπαρτιατική φάλαγγα δεν αποτελούσε μόνο ένα στρατιωτικό συνασπισμό που χρησιμοποιείτο σε πολεμικές επιχειρήσεις εκτός των συνόρων της πόλης - κράτους, αλλά και μια «αστυνομική δύναμη» στο εσωτερικό της, καθώς οι Όμοιοι Σπαρτιάτες επιτηρούσαν, διαρκώς, τους πολυπληθέστερους είλωτες, τόσο στην Λακωνία, όσο και στην Μεσσηνία. Ως εκ τούτου, ο συνεχής φόβος μιας γενικευμένης εξέγερσης των ειλώτων οδήγησε τους Σπαρτιάτες σε διαρκή εκγύμναση και πολεμική ετοιμότητα.

Ο Λυκούργος, μέσω της «Μεγάλης Ρήτρας», παρέδωσε στους συμπολίτες του ένα πολιτικοοικονομικό σύστημα που προέβλεπε μεταξύ άλλων την αναδιανομή της γης, τους θεσμούς διακυβέρνησης, τα πολιτικά δικαιώματα, την δομή του στρατού και την εκπαίδευση των αγοριών και των κοριτσιών της πόλης. Από εκεί, λοιπόν, γεννήθηκε ο Σπαρτιάτης οπλίτης, ο οποίος σε αντίθεση με τους «ερασιτέχνες» πολεμιστές των άλλων ελληνικών πόλεων, ασχολείτο σχεδόν αποκλειστικά με την στρατιωτική εκγύμναση, καθώς η εργασία των ειλώτων τον είχε απελευθερώσει από τις βιοποριστικές ασχολίες.

Ο Σπαρτιάτης Όμοιος είχε εισέλθει σε μια αυστηρότατη και απαιτητικότατη «στρατιωτική ακαδημία», γνωστή ως «Αγωγή», είχε αποφοιτήσει από αυτήν επιτυχώς, είχε ζήσει σε συσκηνίες, είχε δειπνήσει λιτά στα συσσίτια με τους συντρόφους του και είχε συμμετάσχει σε εκστρατείες, δίχως να ντροπιαστεί.

Αυτό σημαίνει ότι οι άνδρες που στελέχωναν την φάλαγγα δεν ήταν κοινοί οπλίτες - γεωργοί μιας ελληνικής πόλης, καθώς διέθεταν σημαντικά μεγαλύτερες πολεμικές δεξιότητες ως άτομα και ως ομάδα, έχοντας παράλληλα γαλουχηθεί καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής τους από ένα σύστημα που τους έκανε γενναίους, πειθαρχημένους και ολιγαρκείς. Σε σχέση με τους αντιπάλους τους, οι Σπαρτιάτες οπλίτες δεν ήταν «ερασιτέχνες», αλλά «επαγγελματίες» του πολέμου, με την έννοια του πλέον πιστού, αφοσιωμένου και ταγμένου στον κοινό σκοπό ανθρώπινου δυναμικού.

Η φάλαγγα ήταν μια επιμήκης παράταξη, η οποία είχε βάθος από τέσσερις έως δώδεκα άνδρες. Συνήθως, είχε βάθος οκτώ ανδρών, αν και μπορούσε να αλλάξει ανάλογα με την περίσταση, ενώ αποτελείτο από τρία βασικά στρατιωτικά τμήματα: το κέντρο και τις δυο πτέρυγες, δηλαδή τα επονομαζόμενα «κέρατα», το δεξιό και το αριστερό.

 

 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 34 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.